(Bangkok) - Hôm nay, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng chính quyền Việt Nam đã gia tăng việc bắt bớ những người bị coi là bất đồng chính kiến trong vài tuần trước khi diễn ra Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 14, dự kiến sẽ khai mạc vào ngày 19 tháng Giêng năm 2026. Chính quyền Việt Nam cần chấm dứt chiến dịch đàn áp đang được tăng cường nhằm vào những người phê phán chính quyền và phóng thích tất cả những người đang bị giam giữ vì bày tỏ chính kiến một cách ôn hòa.
Gần đây nhất, công an Hà Nội bắt giữ blogger Hoàng Thị Hồng Thái vào ngày mồng 7 tháng Giêng vì các bình luận của bà trên mạng xã hội có tính phê bình chính phủ đã thu hút được hàng nghìn lượt xem. Cuối tháng Mười hai năm 2025, các tòa án Việt Nam đã kết luận nhiều nhà bất đồng chính kiến khác có tội và áp đặt các bản án nặng nề.
“‘Đến hẹn lại lên’ để gia tăng bắt giữ và bỏ tù các nhà phê bình nổi tiếng trước kỳ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam,” bà Patricia Gossman, Phó Giám đốc chuyên trách cấp cao Ban Á Châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói. “Nhà cầm quyền Việt Nam không chỉ cản trở người dân được bầu chọn những người lãnh đạo của chính đất nước mình, mà còn bịt miệng những người mà họ cho là có thể lên tiếng phàn nàn về quy trình đó.”
Đại hội đảng, được tổ chức năm năm một lần kể từ năm 1986, sẽ quyết định các vị trí lãnh đạo đất nước nhiệm kỳ tới. Quy trình này không có tính dân chủ và thiếu minh bạch. Dù là công dân nhưng nếu không phải là đảng viên sẽ không được công khai bàn bạc về các ứng viên của những vị trí cao nhất.
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nhận định rằng, trước các kỳ đại hội trong quá khứ, công an thường gia tăng bắt giữ và câu lưu tại gia tùy tiện nhằm dập tắt các tiếng nói phê bình có ảnh hưởng.
Từ giữa thập niên 2010, Hoàng Thị Hồng Thái, một nữ doanh nhân kiêm blogger 45 tuổi, đã đăng tải hàng trăm lời bình trên mạng xã hội, tập trung vào các vấn đề chính trị xã hội và bày tỏ sự đồng cảm với các nhà hoạt động nhân quyền bị đàn áp. Tính tới tháng Giêng năm 2026, tài khoản Meta của bà có 120.000 người theo dõi.
Vào cuối tháng Tư năm 2025, công an đã cấm xuất cảnh, triệu tập và thẩm vấn bà về các bài viết và dọa bắt bà. Vài ngày sau đó, bà đăng một tin trên mạng xã hội xin lỗi vì không còn lựa chọn nào khác ngoài dừng viết vì bị công an gây sức ép phải chọn giữa việc bày tỏ quan điểm hay chăm sóc đứa con bị tự kỷ của mình. “Làm mẹ hay vào tù.” Mấy ngày sau, bà tiếp tục viết trên Meta.
Tháng Sáu, bà đăng một bài trên mạng phê phán các điều 117 và điều 331 của bộ luật hình sự Việt Nam vi phạm quyền tự do ngôn luận đã được ghi nhận trong hiến pháp Việt Nam, và kêu gọi Quốc Hội sửa đổi hay hủy bỏ các điều luật đó. Điều 117 có nội dung rất rộng nghiêm cấm hành vi “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam,” với chế tài lên tới 20 năm tù giam. Điều 331 hình sự hóa các hành vi bị coi là “xâm phạm lợi ích nhà nước,” với chế tài tới 7 năm tù giam.
Ngay hôm trước ngày bị bắt, Hoàng Thị Hồng Thái đã viết về các nỗi thống khổ mà bà và các con phải chịu đựng trong 11 năm kể từ khi bà bắt đầu đăng các bài viết trên mạng xã hội: “Mười một năm qua, cái giá phải trả không hề nhỏ. Gia đình tôi buộc phải chuyển nhà tám lần. Các con tôi phải chuyển trường bốn lần. Bản thân tôi từng bị những ‘lực lượng giấu mặt’ mang mã tấu vào tận nhà đe dọa. Tôi bị xịt hơi cay giữa đường. Xe máy của tôi ba lần bị đổ keo vào ổ khóa. Tôi từng bị gây tai nạn và đến nay vẫn còn sẹo trên lưng. Con tôi (đứa trẻ tự kỷ) từng bị công an tìm đến tận trường, để nói rằng mẹ nó là ‘phản động.’ Công ty của tôi bị chấm dứt hợp đồng với các đối tác một cách bất ngờ. Cửa hàng kinh doanh bị tấn công. Gia đình tôi bị vây hãm về kinh tế, bị bào mòn về tinh thần. Nhưng trong suốt từng ấy năm, chưa một lần tôi viết khác đi với công lý và quyền con người.”
Nhà cầm quyền Việt Nam cũng sử dụng điều 117 để trừng phạt ít nhất là sáu người khác chỉ trong vài tuần lễ gần đây.
Ngày 31 tháng Mười hai, một tòa án ở Hà Nội kết luận có tội và kết án vắng mặt một luật sư nhân quyền nổi tiếng Nguyễn Văn Đài, 56 tuổi, mức án 17 năm tù vì phê phán Đảng Cộng sản Việt Nam trên mạng xã hội. Là một cựu tù nhân chính trị từng bị chính quyền đàn áp, trừng phạt trong hơn hai thập niên, bao gồm hai lần ngồi tù, đến tháng Sáu năm 2018 ông được phép rời Việt Nam sang Đức khi đang thụ án 15 năm tù. Kể từ đó, ông vẫn phải sống lưu vong.
Cũng trong ngày 31 tháng Mười hai, một tòa án khác ở Hà Nội đã kết luận có tội và xử án vắng mặt nhà báo Lê Trung Khoa, 54 tuổi, sống ở Berlin, bản án 17 năm tù. Ông Lê Trung Khoa là sáng lập viên kiêm tổng biên tập của Thoibao.de, một trang tin tức tiếng Việt trên mạng thường đăng tải các tin chính trị và bình luận về các nhà lãnh đạo Việt Nam. Ba người bị cho là “đồng phạm” của ông Lê Trung Khoa là Đỗ Văn Ngà, một blogger về chính trị, Huỳnh Bảo Đức và Phạm Quang Thiện, nguyên giám đốc Trung tâm Kỹ thuật và Truyền thông đa phương tiện của Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ. Ba người bị bắt vào tháng Mười một và tháng Mười hai.
Nhà cầm quyền Việt Nam cáo buộc ông Lê Trung Khoa đăng tải các video và bài viết “có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân.” Công an cho rằng Đỗ Văn Ngà viết chín trong số các bài viết và Phạm Quang Thiện có một bài. Họ cáo buộc Huỳnh Bảo Đức đã giúp biên tập và chèn hình ảnh vào trong bốn đoạn video. Với các hành vi được gọi là “phạm tội” này, tòa án kết án Đỗ Văn Ngà bảy năm, Huỳnh Bảo Đức sáu năm rưỡi và Phạm Quang Thiện năm năm rưỡi tù giam.
Vào ngày 27 tháng Mười hai, một tòa phúc thẩm ở Đà Nẵng tuyên giữ nguyên bản án 11 năm tù đối với Trịnh Bá Phương vì bị cho là sở hữu một biểu ngữ phê phán Đảng Cộng sản trong phòng giam của mình. Gia đình và luật sư bào chữa cho ông nói rằng Trịnh Bá Phương còn chưa được nhận bản bản án hình sự sơ thẩm vào thời điểm xử phúc thẩm theo quy định của pháp luật.
“Trong khi Việt Nam đang tìm cách thắt chặt hơn các mối quan hệ an ninh và kinh tế với các quốc gia khác, chính phủ các nước cần công khai lên án việc Việt Nam đang gia tăng bắt giữ các nhà bất đồng chính kiến,” bà Gossman nói. “Việc chính quyền Việt Nam thẳng tay đàn áp bất đồng chính kiến cần bị lên án chứ không để làm ngơ cho qua chuyện.”
